Standpunten

Wat doet een vertrouwenscommissie eigenlijk

De vertrouwenscommissie... tja, het is een beetje een vreemd clubje binnen de gemeenteraad. Ze hebben maar één echte taak: zorgen dat we een nieuwe burgemeester krijgen die ook echt past. Het is een besloten gezelschap, achter gesloten deuren, en eerlijk gezegd hangt er altijd een sfeer van mysterie omheen. H. Visscher noemt het wel eens de 'black box' van de democratie. Snap ik wel. Je wilt transparantie, maar je kunt natuurlijk niet de hele sollicitatieprocedure op straat gooien. Het is een spagaat waar ze constant in zitten.

Wat ze precies uitspoken

Hun hoofdtaak is de aanbeveling voor de burgemeester. Het is de motor van het hele proces. Zonder commissie, geen nieuwe baas op het gemeentehuis. Het werk is best divers:

• Profielschets maken: Ze praten met iedereen – inwoners, de raad – om te kijken: wat voor type hebben we nodig? Een verbinder? Een harde werker?
• Sollicitaties: Gesprekken voeren, kandidaten doorlichten, wikken en wegen.
• Functioneren: Soms houden ze ook een oogje in het zeil als de burgemeester er al zit.

Dit is allemaal vastgelegd in Artikel 61 van de Gemeentewet. Meestal zitten er 5 tot 9 raadsleden in. Het mooie is: bijna altijd (echt, 95% van de gevallen) volgt de Kroon gewoon wat die commissie voorstelt. Dat maakt hun werk dus behoorlijk zwaar. Je wilt het niet verprutsen.

Het stappenplan

• De start: De raad richt de commissie op.
• Profiel: Wat zoeken we? Vaak hoor je dat via een appje of een inloopavond.
• Werving: De Commissaris van de Koning helpt hierbij.
• De gesprekken: De commissie gaat in de 'stand-by' modus en ondervraagt de mensen.
• Advies: Wie wordt het? Meestal kiezen ze twee kandidaten.
• Stemmen: De raad beslist in besloten kring.
• Naar de minister: De officiële voordracht gaat op de bus.

Kiezen voor hulp

Niet doen

Kijk, fouten maken mag, maar niet hier. Een paar dingen waar je echt op moet letten:

• Lekken: Als er informatie op straat ligt, ben je klaar. Echt, doe het niet.
• Tunnelvisie: Niet zoeken naar een kloon van de vorige burgemeester. De wereld verandert.
• Te weinig tijd: Als je haast hebt, zie je de rode vlaggen in iemands cv over het hoofd. Niet slim.

Veelgestelde vragen

Waarom moet alles zo geheim?
Omdat kandidaten vaak al een baan hebben. Als hun baas weet dat ze ergens anders solliciteren, hebben ze een probleem. Dat wil je ze niet aandoen.

Wie zitten erin?
Meestal de fractievoorzitters. De griffier is er ook, maar die mag niks zeggen, alleen notuleren.

Wat doet de CdK precies?
Die praat mee, geeft advies, maar de commissie mag altijd 'nee' zeggen als ze een betere kandidaat hebben.

Wat brengt de toekomst

Ik merk dat alles professioneler wordt. Meer assessments, meer bureaus die meekijken. En gelukkig ook meer oog voor diversiteit. Het is niet meer alleen 'ons kent ons'. In de toekomst gaat burgerparticipatie via digitale wegen ook veel groter worden, wed ik.

De samenvatting

• De vertrouwenscommissie bewaakt de boel.
• Geheimhouding is je heiligste plicht.
• Kijk naar de toekomst, niet naar hoe het vroeger was.
• Af en toe een buitenstaander inhuren kan helpen om objectief te blijven.

Meer weten? Check de site van de VNG of bel je eigen griffie eens op. Die mensen vinden het vaak wel leuk om uit te leggen hoe het precies werkt.